Accepteer cookies om deze inhoud in te laden.

De volgende projecten zijn onderdeel van de tentoonsteling I See That I See What You Don’t See in het Palazzo dell’Arte tijdens de XXII International Triennale di Milano

A Wildlife

Leanne Wijnsma. Geuren ontwikkeld in samenwerking met International Flavors and Fragrances

De mens wordt bij zijn geboorte over het algemeen als steriel beschouwd. Maar vanaf de eerste seconden wordt het darmstelsel van een pasgeboren baby bevolkt door micro-organismen. In de daaropvolgende jaren groeit deze microbencultuur explosief, mede gevormd door de omgeving en sociale interacties. Uiteindelijk heerst in onze darmflora een wildgroei van meer dan duizend soorten bacteriën.

 

Het microbioom is onderdeel van een onbewust systeem dat onze immuunfuncties, ons leervermogen en ons geheugen reguleert. Zonder microben zouden mensen ongezonde, asociale wezens zijn. Het microbioom stuurt vooral via de lichaamsgeur informatie over zijn gastheer of -vrouw naar de buitenwereld en reageert instinctief op andere microbiomen. Dit vermogen om gedrag te beïnvloeden, maakt dat het microbioom de belangstelling heeft van de gezondheidswetenschap, handel en zelfs de politiek.

 

De installatie A Wildlife verkent het vermogen van design om instinctief gedrag te beïnvloeden en presenteert drie geuren die fungeren als drager van onzichtbare communicatie.

Los Angels Black Out

Pascal van Hulst. Onderzoek door Oscar Peña

In 1994 trof een aardbeving met een kracht van 6,7 op de schaal van Richter de stad Los Angeles en verstoorde de stroomvoorziening. De voor urban sprawl zo kenmerkende lichtkrans en de daarmee samenhangende lichtvervuiling van Los Angeles, maakte tijdelijk plaats voor een heldere sterrenhemel. De media berichtten dat de confrontatie met de doorgaans onzichtbare kosmische lichamen tot angst onder de bevolking leidde. Verschillende alarmcentrales en het beroemde Griffith Observatory ontvingen telefoontjes van bezorgde inwoners die meldden dat er een ‘gigantische zilveren wolk’ over de stad hing. Het was de Melkweg.

 

Deze geschiedenis, die het midden houdt tussen een historisch verslag en een urban legend, laat zien dat lichtvervuiling ertoe leidt dat de mens minder verbonden is met het universum. Daarbij zet het aan tot discussie over de symbolische waarde van duisternis.

Darkness, as a First Act of Creation

Ramon Amaro

Performances door Ramon Amaro, AmazonPrimeQueen (Victoria McKenzie), DeForrest Brown Jr., Jon Davies (Kepla), Jorge Lucero Diaz, Conrad Moriarty-Cole. Audio: Antonio Lara. Beeld: Carlos Lopes.

 

Duisternis wordt vaak omschreven als de afwezigheid van licht of verlichting, maar kan ook gezien worden als nabeeld, oftewel een beeld dat na de oorspronkelijke stimulus in je oog blijft terugkomen. Hoewel meestal als optische illusies beschouwd, suggereren nabeelden dat wat we in het heden zien niet de actuele realiteit is, maar fragmenten uit het verleden die zich een weg naar onze huidige blik op de werkelijkheid hebben gebaand, als misleidende en onjuiste voorstellingen.

 

Darkness, as a First Act of Creation stelt dat duisternis niet een leegte of afwezigheid is maar, in de woorden van Denise Ferreira da Silva, juist een soort dark matter met generatief potentieel. Een ‘eerste scheppingsdaad’ in een doorlopend proces van het creëren van onze eigen realiteit.

 

Dit werk, dat bestaat uit performances, een live DJ-set en een audiovisuele soundscape brengt duisternis tot leven in een interpretatie van de god Kulan, een geest belichaamd door de Selk'nam-stammen van Chili, en stelt duisternis voor als een noodzakelijke voorwaarde voor zelfactualisatie.

You Will Not Be

Design Academy Eindhoven, Master Social Design - 1e jaar

Naarmate het tempo van ons leven steeds meer verweven raakt met het 24/7-ritme van de digitale economie, wordt een duizelingwekkend aantal apps en gadgets ontworpen om onszelf te optimaliseren volgens de eisen van de markt. Van therapeutische tools om makkelijker in slaap te komen, angst te verminderen en concentratie te versterken, tot gepersonaliseerde gedrag-coaching, van de rustgevende esthetiek van digitale detox-retraites tot irritante meditatie-reminders: design wordt voortdurend ingezet om ons dagelijks leven te beïnvloeden.

 

You Will Not Be verkent zowel de destructieve als de herstellende en therapeutische capaciteiten van deze technologieën, die als nuttig hulpmiddel voor onze fysieke en mentale gezondheid in de markt worden gezet. Het project verkent tot het uiterste de relatie tussen het menselijk lichaam en de herhaaldelijke bevelen, gebaren en angsten die de belofte van geluk en zelfontplooiing begeleiden.

 

Dit performatieve onderzoek toont de invloed van het idee van zelfoptimalisatie en hyperproductiviteit op de huidige ontwerppraktijk en stelt vragen bij de noties van geluk, bewustzijn en keuzevrijheid die deze producten “verkopen”.

The Unsleep

Danilo Correale

The Unsleep is een fotografisch verhaal op het snijvlak van sciencefiction en werkelijkheid, dat gedeeltelijk is gebaseerd op het gelijknamige boek van Meir en Diane Gillion (1962). Het project portretteert telecommunicatie-arbeiders in de dienstverlenende industrie, en richt de aandacht op het onzichtbare domein van tijdzones tussen verschillende geografische gebieden. De werknemers in deze ruimteloze tijd spelen vaak een rol in hedendaagse Indiase en Filipijnse literatuur. Hun leven wordt gedomineerd door kunstlicht en duisternis. Hun werk is eentonig, met lange diensten achter een computerscherm en telefoongesprekken waarin het gebruik van regionale accenten de norm is om beter aan te sluiten bij de klant aan de andere kant van de wereld.

 

Ze representeren een verdeelde, vaak onsamenhangende wereld: met een economische kant waar een grondgebied geen betekenis meer heeft en een politiek-culturele waarin men zich juist steeds meer bezighoudt met grenzen. De nacht en de relatie tussen slaap en waakzaamheid — de productie- en consumptiemodellen van een nieuw chrono-imperialisme — vormen het gemeenschappelijke landschap van deze nieuwe grenzen.

WifiTapestry

Richard Vijgen

WifiTapestry is een geweven tapijt dat de draadloze activiteit van onzichtbare signalen in een ruimte zichtbaar maakt. Het tapijt onthult het steeds veranderende ‘landschap’ van de radiofrequenties om ons heen. De signalen die mobiele telefoons, printers en andere digitale apparaten afgeven wanneer ze communiceren met andere beschikbare draadloze kanalen, laten sporen achter. In het tapijt wordt gebruik gemaakt van een controller die reageert op het verkeer op 13 kanalen van 2,4 GHz WiFi. Op het moment dat gegevens via een kanaal worden verzonden, vangt de controller deze op en zet ze om naar stroom. Die stroom wordt vervolgens omgezet naar warmte waardoor het thermochromatische garen dat in het tapijt is geweven, wordt geactiveerd. Onzichtbare signalen verschijnen als visuele sporen van een onzichtbare dimensie die zich geleidelijk vormt en weer verdwijnt.

White Spots

Bregtje van der Haak, Jacqueline Hassink, Richard Vijgen, 2015-2019. Geproduceerd door VPRO/Studio Richard Vijgen

White Spots is een multimediaal samenwerkingsproject dat de kloof verkent tussen de door digitale netwerken verbonden en juist niet-verbonden gebieden op de wereld. Dunbevolkte gebieden beschikken om voor de hand liggende, economische, redenen vaak over een lage connectiviteit, maar White Spots brengt ook verrassende verhalen aan het licht over plekken waar opzettelijk weinig of geen connectiviteit is, zelfs in de grootste digitale hubs ter wereld. Het project, dat uit verschillende media bestaat (app, boek, tentoonstelling en documentaire), neemt ons mee voorbij de grenzen van de genetwerkte wereld. White Spots verkent landschappen, gemeenschappen en levensstijlen zonder digitaal netwerk en zet vraagtekens bij de noodzaak om altijd en overal verbonden te zijn in een wereldwijde Tech-topia.

 

Ter gelegenheid van de XXII Triennale di Milano maakte Bregtje van der Haak samen met Rob Schröder een nieuwe edit van 32 verhalen over off-grid locaties.

Overview Effect

Academie voor Stadsastronauten

In 1961 was Yuri Gagarin de eerste mens die een cirkel om de aarde maakte. Sindsdien hebben ongeveer 550 astronauten dezelfde reis om de planeet afgelegd. Zij waren allen in de gelegenheid om de aarde vanuit de ruimte te ervaren, hetgeen ook wel het ‘Overview Effect’ wordt genoemd. Deze ervaring is van grote invloed op het gedrag en de levensopvatting van astronauten; het zorgt voor een cognitieve verschuiving.

 

Volgens de astronauten lijken vanuit de ruimte gezien nationale grenzen te verdwijnen en conflicten op te lossen. Voor hen die de planeet van zo’n grote afstand zien, wordt het onvermijdelijk en urgent om een samenleving te creëren die collectief dat ‘lichtblauwe stipje’ wil beschermen. Alle mensen zijn tenslotte astronauten op één enkel, klein ruimteschip: de aarde.

 

Vandaag de dag lijkt deze solidariteit tussen de mens en de kwetsbare biosfeer die zij mede-bevolkt, relevanter dan ooit tevoren. Het kosmische perspectief en de transcendente ervaring die het Overview Effect teweegbrengt, zouden wellicht een post-humanistisch wereldbeeld op gang kunnen brengen waarin niet de mens maar de levende planeet centraal staat.

Cosmism

Melvin Moti, 2015. 28 minuten 4K video, geluid, kleur.

De Kosmisten waren een groep Russische denkers uit de 19e- en vroege 20e-eeuw die occulte en esoterische theorieën combineerden met ruimtewetenschap. Omtrent de relatie tussen mens en kosmos ontwikkelden deze wetenschappers, theologen en filosofen een holistisch en antropocentrisch wereldbeeld. Een van hen was de Russische wetenschapper Alexander Chizhevsky (1897-1964) die de gevolgen van kosmische straling op menselijk gedrag bestudeerde. In een reeks studies, ‘historiometrie’ genaamd, vergeleek Chizevsky statistieken en ontdekte hij een correlatieve toename van belangrijke historische gebeurtenissen tijdens jaren met hoge zonneactiviteit, waaronder oorlogen, revoluties en epidemieën.

 

The film Cosmism plaatst de theorie van Chizhevsky tegen de achtergrond van recente conflicten en onderzoekt hoe we ons verhouden tot filmopnames van gewelddadige gebeurtenissen. De camera, die de blik tijdens gewelddadige gebeurtenissen verruimt (en soms zelfs volledig overneemt), is een belangrijk personage in dit verhaal.

Compression Cradle

Lucy McRae. Productie: Machine Histories

Compression Cradle lijkt op een restant van een wereld die we nog niet kennen, maar die we in de nabije toekomst wellicht zullen bewonen. Een wereld waar de digitale belofte van ‘eeuwige verbinding’ een eenzame disconnectie met onszelf teweeg heeft gebracht.

 

In een poging om onszelf voor te bereiden op deze toekomst met een gebrek aan aanraking, perst een machine het lichaam liefkozend door een reeks met lucht gevulde ruimtes waardoor het stevig wordt omhelsd. Via een choreografie van aanrakingen stimuleert dit mechanisme de aanmaak van oxytocine: een hormoon in de hersenen dat bepalend is voor sociaal gedrag, vertrouwen en seksueel verlangen en dat ook de verbintenis met onszelf en onze emoties hersteld.

 

De fysieke ruimte waarin de cradle staat, wordt continu gemeten en gemonitord. Dit onverschillig voyeurisme van een vreemdeling roept op tot een verschuiving in hoe wij observeren hoe andere worden aangeraakt en hoe wij zelf aanraken.

 

Compression Cradle is mede mogelijk gemaakt dankzij The Museum of Applied Arts and Sciences (Australië).

Automated Landscapes

Research Department, Het Nieuwe Instituut

Zowel de arbeidsmarkt als de inrichting, het ontwerp en de leefbaarheid van hele regio’s raken verstoord door automatisering en de bijbehorende productiecyclus die 24 uur per dag, 365 dagen per jaar doordraait. Automated Landscapes documenteert en reflecteert op het ruimtelijke ontwerp van geautomatiseerde arbeid in Nederland. Dit onderzoek richt zich op de broeikassen die grote delen van het land beslaan en waarin de productiviteit van de grond met geautomatiseerde technologieën wordt gereguleerd en geoptimaliseerd. Door klimaatbeheersing, kunstmatige verlichting en distributiesystemen voor water en voedingsstoffen wordt de groei van bloemen en vruchten in broeikassen bespoedigd. Deze data-‘tuinen’ openbaren zich aan de buitenwereld via de schermen van de controlekamers en smartphones die nauwkeurig alle activiteiten volgen en door de enorme lichtvervuiling die de kassen veroorzaken.

 

Terwijl sommige delen van de aarde aangetast worden door een continue aanwezigheid van licht, heeft het leven op andere plekken juist te kampen met de afwezigheid van licht, door bijvoorbeeld terugkerende stroomuitval. Duisternis is een ongelijk verdeelde en ontworpen staat van zijn.

The Enigma of Vast Multiplicity

Aldo van Eyck. Tentoonstelling tijdens de Triennale di Milano in 1968.

Met het thema Het Grote Aantal stelde de Triënnale 1968 het probleem van de groeiende wereldbevolking, de prestaties van de moderne wetenschap en het verband tussen westerse overvloed en toenemende armoede in de zogenaamde ‘derde wereld’ aan de orde. Curator Giancarlo De Carlo nodigde Aldo Van Eyck uit om een persoonlijke bijdrage te leveren. Van Eyck ontwierp een tentoonstelling waarmee hij een verontrustende kijk gaf op de verwording van de westerse welvaartstaat. Bezoekers moesten zich een weg banen door een bos van boomstammen en traden een ruimte binnen, bekleed met vervormde, gebroken spiegels. Uit speakers klonk gelach. In een volgende ruimte beeldden enorme foto’s de westerse beschaving af als niet in staat het probleem van het grote aantal op te lossen, in tegenstelling tot de meeste traditionele culturen. Op de wand stond de tekst: ‘Rouw ook voor alle vlinders’. In de laatste, ronde ruimte zat een lichtpuntje verborgen: een installatie bestaand uit een reeks veelkleurige wimpels maakte duidelijk dat grote meervoudigheid niet noodzakelijk tot een catastrofe hoeft te leiden.

Guus Beumer, Algemeen en artistiek directeur Het Nieuwe Instituut
Angela Rui, Marina Otero Verzier, Francien van Westrenen
Rudy Guedj
Olivier Goethals